Στη στράτα από το Πρόσβορο στους Γόννους

Οι μετακινήσεις των αιγοπροβάτων από τα ορεινά της Δυτικής Μακεδονίας προς τα χειμαδιά της Θεσσαλίας ολοκληρώθηκαν αφού ξεπεράστηκε και φέτος το χρονικό όριο του Αϊ Δημήτρη, που υπαγόρευε παραδοσιακά την αναχώρηση των κοπαδιών προς τα χειμαδιά. Ένα από τα εποχικά μετακινούμενα κοπάδια επέστρεψε στα χειμαδιά της Λάρισας στις 21 Νοεμβρίου και χωρίς τη χρήση φορτηγού αυτοκινήτου αλλά με την παραδοσιακή μέθοδο, δηλαδή με τα πόδια.

Η παραδοσιακή μέθοδος μετακίνησης ενός κοπαδιού από το Πρόσβορο προς τους Γόννους

Ο Χρήστος Τζιάλλας, 82 χρονών σήμερα, κατάγεται από το Πρόσβορο Γρεβενών (υψομ. 1100 μ.) και όλη του η ζωή του είναι συνδεδεμένη με τη στράτα ή διάβα, όπως είναι γνωστοί οι δρόμοι των κοπαδιών.

met 1

Μετακινεί κάθε χειμώνα το κοπάδι των περίπου 300 αιγοπροβάτων στους Γόννους Λαρίσης. Η μετακίνηση πραγματοποιείται πάντοτε με την παραδοσιακή μέθοδο χωρίς τη χρήση αυτοκινήτων και εξασφαλίζοντας παράλληλα βοσκή για το κοπάδι. Έτσι καλύπτει μια απόσταση των περίπου 130 χιλιομέτρων με τα πόδια, σε οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες.

met 2

Σχεδόν κάθε χρόνο ο κ. Χρήστος παρατείνει τη διαμονή του στο Πρόσβορο και αναχωρεί για τα χειμαδιά τον μήνα Νοέμβριο. Η πείρα του και η φροντίδα του για το κοπάδι υπαγορεύουν την εκμετάλλευση της βοσκήσιμης γης και των ιδανικών συνθηκών της φθινοπωρινής περιόδου.
Φέτος το ταξίδι για τα χειμαδιά ξεκίνησε από το Πρόσβορο τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου και ολοκληρώθηκε την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου με την άφιξη του κοπαδιού στη στάνη των Γόννων. Η συνοδεία του κοπαδιού, εκτός του κ. Χρήστου, αποτελούνταν από τον γαμπρό του Χρήστο, το εγγονό του επίσης Χρήστο και τέσσερα άλογα εκ των οποίων το ένα μετέφερε τα τρόφιμα και τον ρουχισμό.

 

DSCN2107 symp

 

Η πορεία πραγματοποιήθηκε πάνω στους γνωστούς παραδοσιακούς δρόμους που ακολουθούσαν τα κοπάδια της δυτικής Μακεδονίας ήδη από τους ιστορικούς χρόνους: Πρόσβορο – Ελευθεροχώρι – Φελί – Χριστός – Βρύση Μουσταφά – Καρπερό – Σκάλα (Παλιουριά) – Δεσκάτη – Λάιο (πεδίο βολής Κρανιάς Ελασσόνας) – Κεφαλόβρυσο –Μελούνα – Αργυροπούλι – Δελέρια – Ροδιά – Γόννοι. Με τη διαφορά ότι οι διανυκτερεύσεις περιορίστηκαν σε τέσσερα κονάκια: Φελί – Σκάλα (τοποθεσία Παλιουριάς) – Βαμπακιά (τοποθεσία μεταξύ Αγιονέρι - Κεφαλόβρυσο) - Αργυροπούλι και τελευταία στάση οι Γόννοι. Ένα ταξίδι αστραπή που με τον ίδιο αστραπιαίο τρόπο ταξιδεύει στο παρελθόν όποιον γνωρίζει τη μετακινούμενη κτηνοτροφία.

 

DSCN3 symp

DSCN4 symp

 

Οι παραδοσιακοί δρόμοι των κοπαδιών έχουν μετατραπεί σε ασφαλτόδρομους, σε αρκετά τμήματά τους, καθώς δεν απέκλιναν από τους βασικούς οδικούς άξονες της κάθε εποχής.

 

DSCN5 symp

 

Κομβικό σημείο η βρύση Μουσταφά, όπου η σημερινή σήμανση υποδεικνύει το γνώριμο δρόμο Καρπερό – Παλιουριά που οδηγεί στη Δεσκάτη.

 

DSCN7 symp

DSCN6 symp

DSCN8 symp

 

Η κίνηση στο δρόμο για τη Σκάλα όπου θα γίνει το δεύτερο κονάκι πραγματοποιείται ομαλά, καθώς η διέλευση των αυτοκινήτων είναι περιορισμένη. Κάθε φορά όμως που ένα αυτοκίνητο διέρχεται καταβάλλονται προσπάθειες να παραμερίσει το κοπάδι, ανοίγοντας το δρόμο.

 

DSCN10 symp

 

Η άφιξη στα πεδινά της Θεσσαλίας είναι ιδιαίτερα εμφανής όταν πλέον αρχίζουν να κυριαρχούν οι καλλιέργειες και οι επίπεδες εκτάσεις.

 

DSCN9 symp

 

Βέβαια ο δρόμος Ροδιά – Γόννοι ελίσσεται σε ρεματιές και λοφώδεις εκτάσεις με σημαντική βιοποικιλότητα και η διαδρομή εξακολουθεί να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

 

DSCN11 symp

DSCN13 symp

DSCN12 symp

 

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της διαδρομής Ροδιά – Γόννοι είναι οι πλαγιές με τους ελαιώνες εκατέρωθεν του δρόμου. Χιλιάδες στρέμματα ελαιώνων που φημίζονται για τις καλύτερης ποιότητας ελιές, στις 20 Νοεμβρίου βρισκόταν σε περίοδο συγκομιδής και επικρατούσε επιπλέον κίνηση στην περιοχή. Το γεγονός αυτό δεν δημιουργούσε πρόβλημα στην κίνηση του κοπαδιού, παρά μόνο τις απογευματινές ώρες που οι εργάτες επέστρεφαν από τη συγκομιδή με τα αγροτικά τους αυτοκίνητα.

 

εικόνα 1 symp

gonnoi symp

 

Το κοπάδι αντίκρισε τους Γόννους πριν ακόμη δύσει ο ήλιος. Όμως η επιθυμία για επιπλέον βοσκή το οδήγησε στη χειμερινή τους στάνη λίγο μετά το σούρουπο.

 

DSCN14 symp

DSCN15 symp

DSCN2470symp

 

 

 

Καλό χειμώνα και του χρόνου με υγεία!

 

DSCN16 symp

 

(Πηγή: Κωνσταντίνα Ντάσιου)